fbpx

Trước khi đặt chân tới đất nước Trung Đông Jordan, chưa bao giờ tôi nghĩ sẽ dành nhiều tình cảm cho nơi này đến vậy. Nhưng từng hạt cát của vùng đất nhuộn màu của vạn năm khứ ấy níu giữ trái tim tôi. Chúng tỏa sức quyết rũ thật trầm, thật chậm, làm người ta yêu, rồi say đắm mà không mảy may hay biết.

Nếu chỉ cho tôi một từ để miêu tả về Jordan thì từ đó sẽ là "Cát". Cát trong muôn hình dạng và vạn sắc thái. Cát tung trong gió dọc thung lũng sông Jordan, đọng thành lớp bùn khoáng dưới đáy biển CHết, kết thành sa thách trên những sa mạc đá bí ẩn. Những khối sa thạch ấy đã sinh ra một kì quan thế giới: Petra, thành phố cổ Petra là viên ngọc quý của đất nước Jordan, được UNESCO xếp hạng di sản từ năm 1985.

cherry tree 2

PETRA CỦA NĂM XƯA

Petra có nghĩa là "Đá". Còn trong ngôn ngữ cổ đại của người Semit vùng Trung Đông, người ta gọi là Petra là Ruqmu nghĩa là "Đa Sắc". Cái tên thật đúng với nơi này. Lớp sa thạch đó hồng đỏ vốn đã đẹp nao lòng còn được thiên nhiên trang trí thêm những đường mạch xanh, vàng, trắng, đen, uốn lượn và xếp lớp, tinh tế đến tuyệt mĩ.

Không ai biết Petra được hình thành từ bao giờ. Chỉ biết vùng đất này nằm ở vị trí đắc địa cho việc buôn bán, nằm trên con đường thương mại nối giữa vùng Tây Á và Ai Cập thời xưa. Vì vậy, người Nebatean đã chọn nơi này làm thủ đô và thành phố bắt đầu hưng thịnh vài thế kỉ trước và sau Công Nguyên. Người Nebatean là một dân tộc du mục cổ đại, chuyên sống bằng giao thương. Họ là vừa những kĩ sư thủy lợi vừa là những kiến trúc sư tài ba. Chính ước mơ đến Petra cưa tôi cũng được nhen nhóm từ lần xem một bộ phim tài liệu về các công trình thủy lợi ở thành phố này.

cherry tree 1

Trái với những gì tôi tưởng tượng, Petra rất rộng lớn, trải trên hàng chục kilomet vuông. Vào thời hoàng kim, người Nabatean đã xây dựng nên một thành phố sầm uất, với những trục đường lớn và những công trình vì đại: nhà hát, lăng mộ, đền thờ...Bao quanh là những ruộng vườn màu mỡ, được tưới tiêu bởi một hệ thống kênh dẫn, đập nước hồ chứa cầu kì. Người Nabatean thời xưa đã biết cách làm chủ tài nguyên nước và thống trị được vùng xa mạc khô cằn như đất Jordan

cherry tree 3

Trong hàng trăm năm, Petra tiếp tục phát triển và hưng thịnh sau khi được sát nhập vào đế chế cảu người La Mã, cũng là những thiên tài về kĩ thuật và kiến trúc. Cho đến giữa thế kỉ 4 và thế kỉ 7 SCN, những trận động đất mạnh đã phá hủy phần lớn thành phố và Petra dần rơi và quên lãng.

LỜI CHÀO ĐẦU TIÊN

Ngày nay, tuy rất đông du khách những có lẽ vẻ hoang sơ và tĩnh mịch của sa mạc vẫn lẫn át được dòng người ngày ngày đổ về đây. Vì vậy, Petra khoáng đạt và dễ chịu chứ không xô bồ như những kì quan thế giới khác. Tôi tham lam muốn tìm cho mình một Petra hoàn toàn vắng lặng. Vì thế sáng nào tôi cũng dậy sớm, đến xếp hàng ở cửa soát vé từ sáu giờ sáng, rồi dành cả ngày vác ba lô lang thang khắp cá đường trek vắt vẻo giữ núi và hoang mạc.

cherry tree 12

Siq, lối vào Petra dài 1,2km, có chỗ chỉ rộng chừng 2 mét, dẫn ta vào thành phố cổ. Siq là một khe hẹp, hình thành giữ những khối núi cao 200m bị tách làm đôi trong các hoạt động địa chấn, sau đó được mài dũa bởi nước sông tràn và gió lộng. Vào khoảng năm 50 SCN, người Nabatean, trong quá trình phát triển Petra, đã xây dựng một đập nước lớn, nắn sông Wadi Musa, ngăn cho sông này chảy qua Siq về hướng Wadi Mudlim và Wadi Al Mataha. Siq từ đó trở thành cửa ngõ tự nhiên, thiêng liêng nhất, tuyệt diệu nhất mà một thành phố có thể mơ ước có được. Nhưng rồi những trận động đất phá hủy Petra xưa kia đã làm vỡ con đập cổ. Dòng Wadi Musa lại tràn vào Siq. Thiên nhiên đã chiếm lại Petra, lối vào thành phố hoàn toàn biến mất đến tận cuối thế kỉ 20, khi một đập nước mới được xây lại theo nguyên tác.

cherry tree 5

Lúc sáng sớm, Siq hoàn toàn yên tĩnh. Chỉ có tiếng bước chân vang lên trên nền sỏi, vọng lên hai vác núi cao. Con đường hẹp tĩnh mịch nằm trọn dưới bóng những bức tường đá dựng đứng dẫn ta vào thành phố đang say giấc. Ngay lúc ấy, bóng núi hồng tìm bỗng vỡ òa trong ánh sáng mặt trời ngay trước một trong những kì quan của Petra, biểu tượng của đất nước Jordan: Treasury hay Al-Khazneh trong tiếng Ả Rập, có nghĩa là "Kho Báu". Cái tên được đặt bởi người Bedouin, những cư dân duy nhất của Petra và là hậu duệ của người Nabatean trong kinh thánh của Exodus giấu một kho báu vàng.

Tuy không có vàng và đá quý, nhưng Al-Khazneh vẫn thực sự là một kho báu hoàn mĩ. Dù đã được chuẩn bị trước, nhưng khi Siq vén tấm màn cuối cùng và Al-Khazneh hiện ra trước mắt, tôi vẫn hoàn toàn bất ngờ và choáng ngợp. Al-Khazneh được xây dựng vào hoảng thế kỉ thứ 1 TCN, cao gần 40m, toàn bộ công trình được tạc vào mặt sa thạch đỏ hồng đặc trưng của Petra, bên trong là những gian phòng rộng ăn vào lòng núi, với mục đích sử dụng ban đầu còn là một bí mật chưa được giải đáp. Tôi lặng người ngắm mặt tiền kiến trúc Ki Lạp cổ, thanh thoát và trang nhã được thiết kế với tỉ lệ hoàn hảo. Mọi chi tiết đều được đặt vào đúng vị trí phải có, cầu kì nhưng không rườm rà. Bấy nhiêu đã quá đủ để mê hoặc lòng người, vậy mà áng bình minh còn rót thêm sắc nghiêng trên mặt đá, làm chúng hồng lên tuyệt đẹp. Kì diệu quá, tôi đã phải lòng Petra như thế.

cherry tree 6

TIẾN SÂU VÀO LÒNG THÀNH PHỐ

Nếu như khách du lịch theo đoàn đến Petra trong một ngày sẽ chỉ dừng lại ở trước Al-Khazneh, thì tôi theo chân những kẻ thích ngao du đi tiếp vào trung tâm thành phố, Trung tâm Petra trải dọc theo một đại lộ thênh thang lát đá phiến to bản, theo phong cách La Mã. Từ đây, các công trình kiến trúc lớn được qui hoạch lựa theo cấu trúc của các họng núi ăn sâu vào các thung lũng tự nhiên, tỏa ra bốn phía. Bằng tài năng của mình, các kiến trúc sư người Ai Cập, Hy Lạp, La Mã và cả Nabatean, cùng góp công xây dựng nên một Petra kì vĩ, mà một phần còn tồn tại đến tận ngày nay.

cherry tree 4

Trong nhiều thập kỉ, người ta đã lầm tưởng Petra là một thành phố của những linh hồn bởi qui mô các đền thời và lăng mộ. Như nhiều tộc người cổ đại khác, người Nabatean rất coi trọng thế giới vĩnh cửu. Họ có niềm tin vào ai dạng linh hồn của mỗi người: Rouah "hơi thở", mang tính tâm linh, sẽ trở về cõi thần tiên sau khi chết và Nefesh - linh hồn mang theo tính cách người đã khuất, tiếp tục tồn tại trong lăng mộ. VÌ thế, những công trình mai táng đồ sộ tạc trên bề mặt hầu hết các vách đá cao bao quanh thành phố khiến ta nghĩ Petra là một nghĩa trang khổng lồ. Tuy vậy, Petra xưa kia là một thành phố sống. chỉ là các lều trại, kho chứa, của hàng, các đoàn lạc đà và những di tích còn xót lại của lối sống du mục của người Nabatean đã mai một sau nhiều thế kỉ lãng quên mà thôi.

cherry tree 7

Rời đại lộ chính, thoát khởi những tiếng rao bên các sạp hàng lưu niệm của người Bedouin, tôi mải miết rảo bước trên vô số các đường trek đến những điểm xa nhất trong thành phố. Những lối mòn, hầu hết được đẽo thành các bậc thang men sườn núi, đưa tôi lên cao dần, đến những điểm bao quát tất các thung lũng hợp nên Petra. Tháng năm vẫn là cuối xuân ở Jordan. Những cây trúc đào nở hồng ven các bờ suối đang ngày một khô cạn, chuẩn bị cho một mùa hè nóng nực.

cherry tree 13

Với những vị khách kiên nhẫn , ở cuối một loạt các dẫy cầu thang đá dài bất tận, Monastery, trong tiếng Ả Rập là Ad-Deir, có nghĩa là "Tu Viện" sẽ đón bạn phía đầu kia thành phố.Ad-Deir được xây dựng vào khoảng thế kỉ thứ 2 SCN. Đây cũng là một lăng mộ, có kiến trúc tương tụ Al-Khazneh, nhưng được đẽo gọt với những tỉ lệ vuông vức hơn, tạo cảm giác vững chãi, chắc nịch và oai nghiêm.

cherry tree 19

Khám phá Petra là khám phá những điều bất ngờ sau mỗi khúc quành. Petra không chỉ là các công trình kiến trúc hàng ngàn năm, mà là một thể giao hòa văn hóa đã có thời phát triển đến đỉnh cao và thiên nhiên hùng vĩ. Tôi đi hết từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Có lúc, đang trầm trồ vì vẻ đẹp một vách núi hồng có vân ngũ sắc thì ngay phía sau đó là một ngôi đền Hi Lạp tĩnh mịch, với cấu trúc hài hòa và được bảo tồn, gần như nguyên vẹn. Tâm trí tôi ngay lập tức rời khỏi các vân đá kì dị để đi lạc vào thế giới cổ xưa, bí ẩn đến nghẹt thở. Một lúc khác, đang ngẩn ngơ đứng trên ngọn núi, ngắm ánh chiều rọi nắng vàng như mật lên mặt tiền các lăng mộ "hoàng gia" thì tôi lại bị cuốn hút bởi một đàn lạc đà chạy qua, tụng bụi phủi mờ con đường bên dưới. Quang cảnh bỗng nhuốn một màu cát như trong một thước phim cũ đầy hoài cổ. Trái tim tôi như có ai xiết chặt. Đẹp quá, tôi đang sống trong một giấc mơ!

Tác giả: Cherry Tree On The Moon